ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരില്ലെങ്കിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്ന ചോദ്യം വളരെ പ്രസക്തമാണ്. മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾക്ക് എന്ത് മാറ്റം വരുമെന്നത് കുറെയൊക്കെ പ്രവചിക്കാനാവും. വളർത്തുമൃഗങ്ങളിൽ പലതും ഇല്ലാതാകും. കാർഷിക വിളകൾ നശിച്ചുപോകാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിനൊരു മറുവശം കൂടിയുണ്ട്. ഭൂമിയിലെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ ആകെത്തുകയ്ക്ക് എന്ത് മാറ്റം സംഭവിക്കും? തീർച്ചയായും കൂടും എന്നത് തന്നെയാണ് ഉത്തരം. ഇതിനുള്ള ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു തെളിവ് ഭൂമിയിലുണ്ട്. അതാണ് ചെർണോബിൽ.
വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ശ്മശാനമായി മാറിയ ആണവഭൂമി.
അതൊരു സാധാരണ അർധരാത്രി മാത്രമായിരുന്നു. എന്നത്തേയും പോലെ, 1986 ഏപ്രിൽ 26-ാം തീയതിയും പിറ്റേന്ന് സ്കൂളിൽ പോകാനുള്ള കുട്ടികളുടെ സ്വപ്നങ്ങളുമായി പ്രിപ്യാത് നഗരം രാത്രിയുടെ മയക്കത്തിലേക്ക് വഴുതിവീണു. ജീവിതം എന്നത്തേയും പോലെ സാധാരണവും സമാധാനപൂർണവുമായി തോന്നി.
പക്ഷേ, മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ചെർണോബിൽ ആണവനിലയത്തിൽ ഗുരുതരമായ എന്തോ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു.
പതിവുപോലെ, കുറച്ച് എൻജിനിയർമാർ നാലാം നമ്പർ റിയാക്ടറിൽ സുരക്ഷാ പരിശോധന നടത്താൻ തയ്യാറെടുത്തു. വൈദ്യുതി നിലച്ചാൽ ടർബൈൻ എത്രനേരം കറങ്ങും എന്ന് പരിശോധിക്കാനുള്ള ഒരു സാധാരണ പരീക്ഷണം മാത്രമായിരുന്നു അത്.
പക്ഷേ, റിയാക്ടർ അസ്ഥിരമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. പൊടുന്നനെ അപായസൂചനകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഊർജനില പെട്ടെന്ന് വളരെ താഴേക്ക് പോയി. പിന്നീട് അത് വീണ്ടും ഉയരാൻ തുടങ്ങി. ആർബിഎംകെ റിയാക്ടറിന്റെ രൂപകൽപ്പനയിലെ ചില ഗുരുതരമായ പിഴവുകൾ ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് പൂർണമായി മനസ്സിലായിരുന്നില്ല. ആ രാത്രിയിൽ, ചെറിയ പിഴവുകൾ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി കുന്നുകൂടാൻ തുടങ്ങി.
രാത്രി 1:23-ന് ഒരു ബട്ടൺ അമർത്തപ്പെട്ടു-റിയാക്ടർ നിർത്തിവയ്ക്കാനുള്ള ബട്ടൺ.
എന്നാൽ സംഭവിച്ചത് മറ്റൊന്നായിരുന്നു.
റിയാക്ടർ പ്രവർത്തനം നിർത്തുന്നതിന് പകരം, നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അതിന്റെ ശക്തി നിയന്ത്രണാതീതമായി ഉയർന്നു. ഒരു വലിയ സ്ഫോടനം കെട്ടിടത്തെ വിണ്ടുകീറി. അത് ഒരു തീഗോളമായി മാറി. മേൽക്കൂര പറന്നുപോയി. കോൺക്രീറ്റ് കഷ്ണങ്ങൾ ചുറ്റും തെറിച്ചുവീണു. ആകാശത്തേക്ക് റേഡിയോആക്ടീവ് വസ്തുക്കൾ എറിയപ്പെട്ടു.
അതേസമയം, പതിവുപോലെ പ്രിപ്യാത് നഗരം രാവിലെ സൂര്യനെ കണ്ടു.
മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ അകലെ നടന്ന മഹാദുരന്തം അവരുടെ ദിനചര്യകളെ തെല്ലും ബാധിച്ചിട്ടില്ലെന്നുപോലെ തോന്നി. കുട്ടികൾ പുറത്തു കളിച്ചു. ദമ്പതികൾ തെരുവുകളിലൂടെ നടന്നു. എന്നാൽ വായുവിൽ അപകടകരമായ അളവിൽ റേഡിയേഷൻ പടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു-സാധാരണയേക്കാൾ നൂറുകണക്കിന് മടങ്ങ് കൂടുതലായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിനെക്കുറിച്ച് നഗരവാസികളോട് ആരും പറഞ്ഞില്ല.
ഒടുവിൽ, 36 മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം നിരവധി ബസുകൾ നഗരത്തിലെത്തി.
“മൂന്ന് ദിവസത്തേക്ക് മാത്രം” ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ പാക്ക് ചെയ്യാൻ ആളുകളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അവർ വളർത്തുമൃഗങ്ങളെ പിന്നിലാക്കി. ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളും വസ്ത്രങ്ങളും ഓർമ്മകളും അവിടെത്തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു. മൂന്ന് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തിരിച്ചെത്താമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ അവർ വീടുകളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.
പക്ഷേ, അവർ പിന്നീട് ഒരിക്കലും ആ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയില്ല.
ഒറ്റ രാത്രികൊണ്ട് പ്രിപ്യാത് ഒരു പ്രേതനഗരമായി മാറി.
പക്ഷേ കഥ അവിടെ അവസാനിച്ചില്ല.
പ്രിപ്യാത് മനുഷ്യർക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, അത് പതുക്കെ മറ്റൊരു ലോകത്തിന് തിരികെ ലഭിക്കുകയായിരുന്നു.
വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി. മനുഷ്യരുടെ കാൽപ്പാടുകൾ മാഞ്ഞു. വീടുകളുടെ ജനാലകൾ തകർന്നു. റോഡുകൾ പുല്ലും വള്ളിപ്പടർപ്പുകളും കയ്യടക്കി. ഒരിക്കൽ മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞിരുന്ന തെരുവുകളിൽ പിന്നീട് കാറ്റിന്റെയും പക്ഷികളുടെയും ശബ്ദം മാത്രമായി.
അവിടെ ഒരു വിചിത്രമായ മാറ്റം സംഭവിച്ചു.
മനുഷ്യർ ഒഴിഞ്ഞുപോയ സ്ഥലത്തേക്ക് വന്യജീവികൾ തിരിച്ചെത്താൻ തുടങ്ങി.
ചെന്നായകൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നഗരങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. മാനുകളും മൂസുകളും കാട്ടിനുള്ളിൽ വീണ്ടും സാധാരണ കാഴ്ചയായി. കാട്ടുപന്നികളും കുറുക്കന്മാരും ലിങ്ക്സുകളും ഈ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കി. ലോകത്ത് അപൂർവമായിക്കൊണ്ടിരുന്ന പ്രെസ്വാൾസ്കിയുടെ കുതിരകൾ പോലും ഇവിടെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഇന്ന്, ഏകദേശം നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം, Chornobyl Exclusion Zone യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും വിചിത്രമായ വന്യജീവി ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ്.
2020–2021 കാലയളവിലെ ക്യാമറ-ട്രാപ്പ് പഠനങ്ങൾ, മനുഷ്യപ്രവർത്തനം കുറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്ത് 11 വലിയ സസ്തനികളുടെ വൈവിധ്യവും സാന്നിധ്യവും സമീപത്തെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതലാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. പ്രത്യേകിച്ച് പ്രെസ്വാൾസ്കിയുടെ കുതിര, യൂറേഷ്യൻ ലിങ്ക്സ്, മൂസ്, റെഡ് ഡിയർ തുടങ്ങിയവയുടെ സാന്നിധ്യം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
പക്ഷേ ഇതൊരു പ്രകൃതിയുടെ വിജയഗാഥ മാത്രമല്ല.
കാരണം റേഡിയേഷൻ ഇപ്പോഴും അവിടെത്തന്നെയുണ്ട്.
മണ്ണിലും വനങ്ങളിലും ചില ജലാശയങ്ങളിലും റേഡിയോആക്ടീവ് ഐസോടോപ്പുകൾ ഇന്നും കണ്ടെത്താനാകുന്നു. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ റേഡിയേഷൻ വളരെ കൂടുതലാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന radionuclides ഇപ്പോഴും പരിസ്ഥിതിയിൽ തുടരുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ചെർണോബിലിനെ “റേഡിയേഷൻ മൂലം പ്രകൃതി സമൃദ്ധമായ സ്ഥലം” എന്ന് പറയുന്നത് ശരിയല്ല.
യഥാർത്ഥ കഥ അതിനേക്കാൾ സങ്കീർണ്ണമാണ്.
ഒരു വശത്ത്, റേഡിയേഷൻ ജീവികളിൽ ജനിതകവും ശാരീരികവുമായ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മറുവശത്ത്, മനുഷ്യരുടെ കൃഷി, വേട്ടയാടൽ, ഗതാഗതം, നിർമ്മാണം, വനനശീകരണം തുടങ്ങിയ നിരന്തരമായ ഇടപെടലുകൾ പെട്ടെന്ന് ഇല്ലാതായതോടെ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള വലിയൊരു അവസരം ലഭിച്ചു.
അങ്ങനെ, ചെർണോബിൽ ഒരു വിചിത്രമായ വിരോധാഭാസമായി മാറി.
മനുഷ്യർ സൃഷ്ടിച്ച ഏറ്റവും വലിയ ആണവദുരന്തങ്ങളിലൊന്നിന്റെ മുറിവുകൾ ഇപ്പോഴും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
അതേ സമയം, മനുഷ്യർ ഉപേക്ഷിച്ച ഭൂമിയിൽ കാടുകൾ വളരുന്നു. വന്യജീവികൾ പെരുകുന്നു. ഒരിക്കൽ മനുഷ്യരുടെ നഗരമായിരുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ വീണ്ടും വന്യജീവികളുടെ ആവാസകേന്ദ്രങ്ങളായി മാറുന്നു.
അപ്പോൾ ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയരുന്നു
മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായാൽ പ്രകൃതിക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?
ചെർണോബിൽ അതിന്റെ പൂർണ്ണമായ ഉത്തരം നൽകുന്നില്ല.
പക്ഷേ ഒരു കാര്യം അത് വളരെ വ്യക്തമായി കാണിച്ചുതരുന്നു:
പ്രകൃതിക്ക് മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യം നമ്മൾ കരുതുന്നതിലും കുറവായിരിക്കാം.